Jadwiga Andegaweńska

Córka Ludwiga Węgierskiego (z węgierskiej gałęzi rodu Andegawenów) i Elżbiety Bośniaczki, urodzona w Budzie między 3 października 1373 a 18 lutym 1374 (na podstawie notatki w kalendarzu krakowskim o odwołaniu przez Jadwigę zaręczyn); posiadała starsze siostry Katarzynę i Marię.

W wieku czterech lat została zaręczona z Wilhelmem Habsburgiem, ceremoniał odbył się w Haimburgu, gdzie spisano także układ (15 czerwca 1378) dotyczący posagu, miał jednak zostać dopełniony w momencie osiągnięcia przez nią lat dwunastu. Zgodnie ze zwyczajem Jadwiga zamieszkała w domu narzeczonego w Wiedniu (Wilhelm natomiast w Budzie). Z woli Ludwika miała zasiąść na tronie węgierskim, jednak po jego śmierci sprawy się pokomplikowały i na królową Węgier wybrana została siostra Jadwigi – Maria, sama zaś Jadwiga stała się naturalną kandydatką do korony Polski. W 1384 na żądanie panów polskich została wysłana (po oporach jej matki, Elżbiety) do Polski, gdzie natychmiast koronowano ją w katedrze wawelskiej (15 października 1384 r.). Możnowładcy także zaczęli pertraktacje z Jagiełłą, które skończyły się umową w Krewie, co doprowadziło do ślubu 18 lutego 1386 r. Zanim jednak to nastąpiło, młody książę Wilhelm nie chciał poddać się bez walki (popierała go Elżbieta, chociaż wcześniej zgadzała się na Jagiełłę) i dostał się na Wawel, polscy panowie jednak dobrze bronili interesów Litwina i gdy tylko się o tym dowiedzieli, przepędzili Wilhelma. Sama również Jadwiga wobec księcia nie była obojętna, ale gdy podskarbi koronny Dymitr z Goraja przypomniał jej o obowiązku wobec państwa i konieczności poświęcenia, zaakceptowała swój los. Młoda królowa była z pewnością przestraszona samym Jagiełłą, o którym mówiono, że jest szpetny (o samych zaś Litwinach także chodziły niepochlebne, wymyślone historie), wysłała więc swojego posłańca, Zawiszę z Oleśnicy, aby mu się przyjrzał. Szczęśliwie Jagiełło okazał się zaprzeczać plotkom, co uspokoiło Jadwigę.

Jadwiga godząca zwaśnionych
(Witolda i Skirgiełłę)
aut.: Piotr Stachiewicz
źr.: [20]

Przyczyniła się do rozwoju Akademii Krakowskiej – nie tylko dzięki jej staraniom papież Bonifacy IX zgodził się na otworzenie wydziału teologicznego, ale także pomagała finansowo; zapisała swój osobisty majątek do przekazania po śmierci na rzecz Akademii. Utrzymywała także kolegium dla Litwinów na Uniwersytecie Praskim. Zażegnała również długi okres waśni między Skirgiełłą i Witoldem; dążyła do pokojowego rozstrzygnięcia sporów z Krzyżakami, m.in. o ziemię dobrzyńską (zjazd w Inowrocławiu w 1397 r.).

Po trzynastu latach od zawarcia małżeństwa Jadwiga zaszła w ciążę. 22 czerwca 1399 nastąpiło rozwiązanie, niestety dziecko ich (ochrzczone jako Elżbieta Bonifacja) wkrótce umarło, a trzy dni później odeszła także i Jadwiga.

rzeźba na sarkofagu
w katedrze wawelskiej
aut.: Andrzej Barabasz
źr.: [23]

„W lipcu 1949 roku otwarto grób i trumnę Jadwigi, badając dobrze zachowane szczątki, w związku z procesem beatyfikacyjnym królowej. Profesor Jan Olbracht, kierownik Katedry i Zakładu Medycyny Sądowej UJ ustalił, że Jadwiga w chwili śmierci miała w przybliżeniu 28 lat i mierzyła 175—182 cm. Bardzo dużo jak na tamte czasy. Profesor Julian Talko-Hryncewicz tak opisał na podstawie badań sylwetkę Jadwigi: „Wyobrazić sobie musimy królowę Jadwigę jako niewiastę młodą, wysokiego wzrostu, silnej, prawie męskiej budowy, kształtną, krótkogłową, o wysokiej czaszce, blondynkę o czole wysokim, twarzy podłużnej, wąskim proporcjonalnym nosie i pięknych rysach.”[1; s.145]