Wacław IV Luksemburski

Syn cesarza Karola IV, brat Zygmunta; dwukrotnie żonaty: od 1370 r. z Joanną Wittelsbach, od 1389 r. z Zofią Bawarską; oba małżeństwa bezdzietne.

Od dziecka wychowywany przez ojca na przyszłego władcę dwóch tronów, który zabierał go wszędzie ze sobą, przyzwyczajał do zaszczytów i przyjmowania hołdów. Przejął władzę w bardzo młodym wieku, więc brakowało mu doświadczenia, zawodzili go także doradcy. Od razu też musiał zmierzyć się z niepokojami w Rzeszy, później także z trudną sytuacją wewnętrzną w Czechach (którą opanował dopiero w roku 1389; musiał zmagać się z brakiem porozumienia z poddanymi oraz z własną rodziną, brat Zygmunt później stanowił dodatkowo ciągłe zagrożenie pragnąć przejąć koronę dla siebie), w których to jednak najchętniej lubił przebywać. Wyjazdów do Rzeszy unikał zaś jak ognia, co wzbudzało tamtejszą niechęć do monarchy. Potęgowała to także jego brak umiejętności do podejmowania decyzji oraz apatia w sytuacjach kryzysowych, i tak za sprawą książąt Rzeszy w sierpniu 1400 r. został zdetronizowany. Wcześniej jednak, w roku 1394 utworzył się w Czechach związek przeciw Wacławowi zwany Jednotą Pańską, którego uwięziono w maju i wypuszczono dopiero w sierpniu po negocjacjach przyrodniego brata króla, Jana Zgorzeleckiego.

Bezskutecznie próbował odzyskać tron w Rzeszy, jak i szukać pomocy u krewnych. W 1402 r. został uwięziony przez swojego brata, Zygmunta. Dzięki soborowi w Pizie w maju 1409 r. kardynałowie uznali jego prawa do korony rzymskiej.

aut.: Max Barack
źr.: Die deutschen Kaiser

Zgodnie z brzmieniem układu o zawieszeniu broni z dnia 8 października 1409 roku wyrok rozjemczy w sprawie sporu polsko-krzyżackiego miał być wydany przez króla Wacława „w pierwszą niedzielę postu”, czyli 9 lutego 1410.

Wysłana z Polski do Pragi delegacja pod przewodnictwem Wojciecha Jastrzębca dotarła przed czasem, ale na wyrok musiała czekać aż do 15 lutego, kiedy to delegaci krzyżaccy pewni pomyślności wywarli nacisk na zwlekającego Wacława, który bądź liczył się z Jagiełłą, bądź też próbował wytargować większe pieniądze od Zakonu (dostał ostatecznie 60 000 florenów „jako zwrot kosztów za przyjacielskie pośrednictwo”). Wyrok faktycznie był zupełnie nie na rękę stronie Polskiej. Żadnej ze stron także nie wolno było używać sił lub pomagać niewiernym w walce z drugą stroną – a więc w domyśle Żmudzi, Litwie i Rusi. Witold został kompletnie pominięty (jako wódz „niewiernych”), jego posłowie wyłączeni z rokowań, a listy od Witolda do Wacława, według źródeł pruskich, „zostały odrzucone i zniszczone przed wszystkimi panami, którzy brali udział w pertraktacjach”.

Ostatnie dwadzieścia lat panowania na Czechach przejawiały się zupełnym brakiem koncepcji. Przez długi czas popierał i osłaniał Husa, w końcu jednak nie tylko przestał się interesować jego losem, ale sprawiał wrażenie, że sytuacja polityczna w Czechach w ogóle nie ma dla niego znaczenia. Żył w ciągłej obawie przed rozwijająca się rewolucją husycką, a także przed wkroczeniem jego brata, Zygmunta, któremu musiałby oddać koronę. Zmarł w Pradze w roku 1419 na zawał serca lub apopleksję.